Mimo najlepszych chęci wciąż oceniamy, zamiast rozumieć. Pół miliona dzieci w centrum nowej kampanii społecznej

Pół miliona neuroatypowych dzieci codziennie próbuje odnaleźć swój rytm w polskich szkołach. Mimo najlepszych chęci dorośli nie zawsze wiedzą, jak je zrozumieć i wspierać. Z inicjatywy Kaufland Polska, we współpracy z Fundacją Avalon i Vito Bambino, rusza ogólnopolska kampania społeczna, której sercem jest bezpłatny Pomarańczowy Telefon Wsparcia (530 001 130). Z wiedzy ekspertów mogą skorzystać rodzice dzieci neuroatypowych i neurotypowych, nauczyciele oraz dyrektorzy szkół.

Neuroatypowość to określenie różnych sposobów funkcjonowania i przetwarzania informacji przez mózg. Może dotyczyć m.in. osób w spektrum autyzmu, z ADHD, dysleksją czy zespołem Tourette’a. Dla dziecka może oznaczać inny sposób odbierania bodźców, regulowania emocji, koncentracji czy komunikowania swoich potrzeb. Nie zawsze jest widoczna na pierwszy rzut oka i nie każde neuroatypowe dziecko ma formalną diagnozę lub orzeczenie. W polskich szkołach może uczyć się nawet pół miliona takich dzieci* - więcej niż wynosi liczba mieszkańców Lublina, Szczecina czy Gdańska. Tymczasem 43 proc. rodziców** nie wie o obecności dzieci neuroatypowych w szkołach publicznych lub uważa ją za zjawisko rzadkie i wyjątkowe. Kiedy brakuje wiedzy, łatwo zobaczyć „niegrzeczność” zamiast przeciążenia czy „problem” zamiast dziecka potrzebującego zrozumienia i wsparcia.

– Pół miliona neuroatypowych dzieci to nie abstrakcyjna statystyka. To uczniowie, którzy każdego dnia siadają w szkolnych ławkach, uczą się i budują relacje z rówieśnikami. Zainicjowaliśmy tę kampanię, ponieważ niemal co czwarty pracownik Kauflandu wychowuje dziecko w wieku szkolnym, a neuroróżnorodność jest częścią szkolnej codzienności. Chcemy nie tylko mówić o neuroróżnorodności, ale także dać rodzicom i szkołom konkretne narzędzia. Pół miliona dzieci nie zmieni swojego rytmu. To my możemy nauczyć się lepiej go rozumieć, a rozmowa może być pierwszym krokiem do zmiany dla dziecka i całej klasy – mówi Katarzyna Łosińska-Burdzy, Dyrektor Pionu Corporate Affairs w Kaufland Polska.

Badanie „Wiele rytmów w jednej szkole – raport o doświadczeniach i podejściu rodziców do neuroatypowości w placówkach edukacyjnych”, przeprowadzone na zlecenie Kaufland  Polska i Fundacji Avalon przez ARC Rynek i Opinia, pokazuje, że otwartości na wspólną naukę nadal towarzyszą obawy i stereotypy. 63 proc. rodziców dzieci neurotypowych** w różnym stopniu obawia się większej liczby trudnych lub nieprzewidzianych zachowań i konfliktów w neuroróżnorodnej klasie. Z kolei 47 proc. rodziców dzieci neuroatypowych** przynajmniej raz spotkało się z presją, by przenieść dziecko do innej klasy lub szkoły.

– Te wyniki pokazują dwie perspektywy tej samej szkolnej rzeczywistości: obawy wynikające z braku wiedzy oraz rodziny, które mierzą się z ich konsekwencjami. Chcemy uruchomić rozmowę: w domach, pokojach nauczycielskich i całych społecznościach szkolnych. Zamiast pytać, kto jest problemem, zacznijmy wspólnie zastanawiać się, czego potrzebuje dziecko i co możemy zrobić dla całej klasy – mówi Łukasz Wielgosz, Członek Zarządu Fundacji Avalon.

Pełny raport, szerzej pokazujący doświadczenia, wiedzę i postawy rodziców wobec neuroróżnorodności w szkołach, zostanie opublikowany 22 października na fundacjaavalon.pl/innyrytm/.

Muzycznym głosem kampanii został Vito Bambino z utworem „Mimo najlepszych chęci”. Piosenka i towarzyszący jej teledysk przenoszą ideę kampanii w szkolną rzeczywistość, opowiadając o tych, którzy czują, reagują i odbierają świat inaczej. „Bo ja widzę świat inaczej niż Ty. Powiedz mi, czy świat sobie poradzi z tym?” – słowa utworu stają się pytaniem skierowanym do dorosłych i całej społeczności szkolnej.

Idea „innego rytmu” pojawia się również w produktach stworzonych na potrzeby kampanii. Obok sygnowanych przez Vito Bambino T-shirtów, czapek i toreb powstały ołówki o różnych, nietypowych kształtach. Każdy jest inny, ale żaden nie jest niewłaściwy. To prosty symbol przypominający, że nie istnieje jeden poprawny sposób funkcjonowania, uczenia się czy odbierania świata.

– Od początku zależało nam, aby idea kampanii była obecna nie tylko w komunikacji. Teledysk „Mimo najlepszych chęci” jest osadzony w szkolnej rzeczywistości, a nawet ołówki, z których każdy ma inny kształt, opowiadają tę samą historię: różnić się nie znaczy nie pasować. Chcemy, aby kampania uruchamiała rozmowę, ale też przekładała zaangażowanie na konkretne działania – mówi Katarzyna Łosińska-Burdzy, Dyrektor Pionu Corporate Affairs w Kaufland Polska.

Od 8 października w sklepach Kaufland dostępne będą produkty wspierające akcję, oznaczone jej charakterystycznym neuroatypowym ludzikiem i podpisem Vito Bambino. Zysk z ich sprzedaży wesprze dodatkowe dyżury ekspertów Pomarańczowego Telefonu Wsparcia Fundacji Avalon, dostępne do 31 marca 2027 roku. W dodatkowych godzinach będzie można bezpłatnie porozmawiać ze specjalistami o neuroróżnorodności oraz konkretnych sytuacjach pojawiających się w środowisku szkolnym.

Pod numerem 530 001 130 z bezpłatnych konsultacji z psychologami, pedagogami i prawnikami mogą korzystać rodzice dzieci neuroatypowych i neurotypowych, nauczyciele oraz dyrektorzy szkół. Infolinia to część szerszych działań, które mają uruchomić rozmowę o neuroróżnorodności w szkołach. Powstaną także przewodniki dla rodziców i nauczycieli, scenariusze lekcji oraz webinary dla rodziców, nauczycieli i dyrektorów szkół, a punktem wyjścia do działań jest badanie łączące część jakościową i ilościową.

– W trudnej sytuacji rodzic czy nauczyciel często nie potrzebuje kolejnej oceny, ale kogoś, kto pomoże mu zrozumieć, co się dzieje i co można zrobić. Temu służy Pomarańczowy Telefon Wsparcia. Chcemy dać dorosłym bezpieczną przestrzeń do rozmowy z ekspertem i wspólnego szukania rozwiązania, które uwzględnia potrzeby dziecka i całej klasy. Bo zmiana zaczyna się od zrozumienia – mówi Łukasz Wielgosz, Członek Zarządu Fundacji Avalon.